Narzędzia w scyzoryku są do drobnych prac, do których samo ostrze się nie nadaje: szydło przebija i poszerza otwory, haczyk zawiesza i przytrzymuje rzeczy, a końcówki otwieraczy do puszek i do butelek są zarazem płaskimi śrubokrętami, czyli takimi do śrub z prostym nacięciem („rowkiem”): 3 mm przy otwieraczu do puszek i 6 mm przy otwieraczu do butelek (to szerokość końcówki). Niżej zebraliśmy narzędzia spotykane w scyzorykach Victorinox: przy każdym piszemy, do czego służy, i podajemy przykładowy model z oferty, który je ma.
Tam, gdzie Victorinox opisuje przeznaczenie narzędzia, przytaczamy producenta. Tam, gdzie podaje tylko nazwę (tak jest z haczykiem), piszemy, jak takiego narzędzia zwykle się używa, i zaznaczamy to. Budowę scyzoryka, rodzaje i rozmiary opisuje osobny tekst co to jest scyzoryk.
Jakie narzędzia ma scyzoryk i do czego służą?
Spartan, Climber, Huntsman i pozostałe nazwy w tabeli to modele scyzoryków Victorinox, a liczby po nazwie (np. 1.3713) to numery katalogowe, czyli oznaczenia modelu u producenta. Victorinox podaje w kartach modeli angielskie nazwy narzędzi. Zostawiamy je w nawiasach, żeby łatwo było porównać tabelę z opisem producenta. Długość i liczba funkcji przykładowych modeli według kart Victorinox.
| Narzędzie | Do czego służy | Przykładowy model z oferty |
|---|---|---|
| Duże i małe ostrze (blade, large / small) | cięcie: paczki, sznurek, jedzenie, struganie | Victorinox Spartan 1.3603 (91 mm, 12 funkcji) |
| Haczyk wielofunkcyjny (multipurpose hook) | zawieszanie i przytrzymywanie rzeczy; zwykle też noszenie paczek na sznurku | Victorinox Climber 1.3703.3 (91 mm, 14 funkcji) |
| Szydło z oczkiem (reamer, punch and sewing awl) | przebijanie i poszerzanie otworów, np. nowa dziurka w pasku; oczko do nici przy szyciu | Spartan |
| Otwieracz do puszek ze śrubokrętem 3 mm | konserwy; końcówka do małych śrub z rowkiem | Spartan |
| Otwieracz do butelek ze śrubokrętem 6 mm i ściągaczem izolacji | kapsle, większe śruby z rowkiem, zdejmowanie izolacji z przewodu | Spartan |
| Korkociąg (corkscrew), w części modeli z mini-śrubokrętem | korki od wina; mini-śrubokręt do najmniejszych śrubek | Victorinox SwissChamp 1.6795 (91 mm, 33 funkcje) |
| Pęseta (tweezers) | drzazgi, małe i delikatne przedmioty | Spartan |
| Wykałaczka (toothpick) | zęby, rozplątywanie supłów na sznurku | Spartan |
| Nożyczki (scissors) | papier, nitka, taśma, plaster, paznokcie | Climber |
| Piła do drewna (wood saw) | gałęzie, patyki, linki na biwaku | Victorinox Huntsman 1.3713 (91 mm, 15 funkcji) |
| Ostrze faliste, z ząbkami (wavy edge) | sznur, taśma i inne włókniste materiały | Victorinox Swiss Soldier's Knife 08 (111 mm, 10 funkcji) |
| Pilnik do paznokci, pilnik i piła do metalu, czyścik do paznokci | paznokcie, zadziory na metalu, nacinanie cienkiego metalu | Victorinox Handyman 1.3773 (91 mm, 24 funkcje) |
| Sam pilnik do paznokci (nail file) | paznokcie; końcówką wyjmiesz zszywkę z kartek | Victorinox Rambler 0.6363 (58 mm, 10 funkcji) |
| Dłuto 4 mm (chisel) | wąskie rowki w drewnie, zeskrobywanie farby albo kleju | Handyman |
| Kombinerki z obcinakiem do drutu i zaciskarką (combination pliers, wire cutters, wire crimper) | chwytanie i wyginanie, cięcie drutu, zaciskanie końcówek przewodów | Victorinox Deluxe Tinker 1.4723 (91 mm, 17 funkcji) |
| Śrubokręt krzyżakowy (Phillips screwdriver) | śruby z gniazdem krzyżowym | Rambler (magnetyczny) |
| Skrobak do łusek, odhaczacz i linijka (fish scaler, hook disgorger, ruler) | łuskanie ryb, wyjmowanie haczyka wędkarskiego, mierzenie | Victorinox Fisherman 1.4733.72 (91 mm, 18 funkcji) |
| Lupa (magnifying glass) | drobny druk, drzazga, oglądanie małych części | Victorinox Explorer 1.6703 (91 mm, 16 funkcji) |
| Długopis ciśnieniowy (pressurized ballpoint pen) | krótkie notatki | SwissChamp |
| Kółko na klucze (key ring) | przypięcie do kluczy, smyczy albo karabińczyka | Rambler |
Jak rozpoznać te narzędzia na własnym scyzoryku? Haczyk to zakrzywiony hak. Szydło ma ostry szpic z krawędzią tnącą z boku, a w modelach 91 mm także małe oczko. Otwieracz do puszek kończy się małym haczykiem z ostrą końcówką, a otwieracz do butelek jest płaski, z wycięciem na kapsel i prostą końcówką śrubokręta.
Do czego służy haczyk w scyzoryku Victorinox?
Haczyk służy do zawieszania i przytrzymywania rzeczy. Victorinox nazywa go „multipurpose hook”, czyli haczykiem wielofunkcyjnym, i w kartach modeli nie podaje jednego przeznaczenia. Konkretne zastosowania pokazuje na swojej stronie z trikami na scyzoryk: latarkę przypiętą do kółka na klucze zawiesisz razem ze scyzorykiem na haczyku zaczepionym o otwartą maskę samochodu, a na otwartym haczyku oprzesz telefon jak na podstawce. Na pytanie, jak zdjąć gorący ruszt z grilla, producent odpowiada tam: haczykiem.
Najczęściej haczyka używa się jednak do noszenia paczek i siatek przewiązanych sznurkiem: sznurek opiera się na metalu, a nie wrzyna w palce. To typowe zastosowanie, a nie opis producenta; typowo przydaje się też do podciągania linki albo zaciągania sznurówek. Victorinox nie podaje w kartach modeli, jaki ciężar haczyk wytrzyma, więc wieszałbym na nim rzeczy lekkie i średnie, a nie pełne torby zakupów.
Haczyk mają m.in. Climber (82 g), Huntsman, Explorer i Handyman. Nie ma go w podstawowym Spartanie ani w podstawowym Tinkerze 1.4603. Wszystkie modele tego rozmiaru znajdziesz w kategorii scyzoryki oficerskie 91 mm.
Do czego służy szydło w scyzoryku?
Szydło w scyzoryku przebija i poszerza otwory, najczęściej w skórze, tkaninie albo tekturze. Victorinox nazywa je „reamer, punch and sewing awl”, co oznacza trzy funkcje w jednym narzędziu: rozwiertak (poszerza otwór), przebijak i szydło do szycia. Producent podaje przykład z życia: za ciasny pasek dopasujesz, robiąc szydłem nową dziurkę.
W praktyce wbija się czubek w materiał i obraca scyzorykiem w obie strony, aż otwór będzie dość duży. Oczko w szydle służy do szycia: przewlekasz przez nie mocną nić i przepychasz ją przez gruby materiał, np. pasek plecaka albo brezent. Szycie Victorinox wymienia w samej nazwie narzędzia, ale w materiałach producenta, które przejrzeliśmy, nie ma instrukcji, więc to opis typowego użycia.
Szydło z oczkiem mają scyzoryki 91 mm, np. Spartan, Climber i Huntsman. W modelach 111 mm, takich jak Forester i Swiss Soldier's Knife 08, Victorinox podaje samo „reamer, punch”, bez szycia.
Otwieracze do puszek i butelek: po co im śrubokręty?
Oba otwieracze mają zwykle drugą funkcję. W typowej budowie otwieracz do puszek kończy się płaskim śrubokrętem 3 mm, a otwieracz do butelek płaskim śrubokrętem 6 mm i ma ściągacz izolacji (wycięcie do zdejmowania izolacji z cienkiego przewodu). O Spartanie producent pisze, że to narzędzie do otwierania puszek i zdejmowania izolacji z przewodów na co dzień.
Otwieracza do puszek używa się zwykle tak: wysuń go z rękojeści, wbij haczyk w wieczko tuż pod rantem i poruszaj scyzorykiem krótko w górę i w dół, przesuwając się wzdłuż brzegu, aż wieczko da się odgiąć. Otwieracz do butelek zwykle zaczepia się wycięciem o brzeg kapsla i podważa go jak dźwignią. Jego płaska końcówka 6 mm pasuje do większych śrub z rowkiem, np. w obudowie albo zawiasie.
W scyzorykach 111 mm, np. w Foresterze, Victorinox opisuje otwieracz do butelek jako blokowany (lockable), a jego końcówka to śrubokręt 7 mm. Naszym zdaniem to przydatne przy mocniejszym dokręcaniu, bo narzędzie nie złoży się pod naciskiem.
Korkociąg i mały śrubokręt w korkociągu
Korkociąg służy do wyciągania korków z butelek, a Victorinox w swoim FAQ o scyzorykach podaje, jak go używać: jeśli model ma mini-śrubokręt, najpierw go wyjąć, potem wkręcić korkociąg w korek do końca i wyciągnąć korek pionowo w górę, bez skręcania i przechylania scyzoryka.
Mini-śrubokręt to bardzo mały płaski śrubokręt, który w części modeli jest wsunięty w zwój korkociągu. Przed otwieraniem wina wyjmij go z korkociągu. Producent zaznacza, że nie każdy model go ma. W SwissChampie Victorinox podaje go jako „mini screwdriver 1.5 mm”, czyli śrubokręt 1,5 mm. Nadaje się do najmniejszych śrubek, np. w okularach (typowe użycie). Na stronie z trikami Victorinox pokazuje jeszcze jedno zastosowanie: z korkociągu i mini-śrubokrętu zrobisz cyrkiel do rysowania okręgów.
Korkociąg mają m.in. Spartan, Climber i Huntsman. Tinker i Fieldmaster go nie mają, za to mają śrubokręt krzyżakowy.
Pęseta, wykałaczka i kółko na klucze
Pęseta służy do chwytania małych przedmiotów. Victorinox poleca ją, gdy trzeba przenieść coś bardzo małego i delikatnego; najczęściej wyciąga się nią drzazgi (typowe użycie). Wykałaczka czyści zęby, a według tej samej strony producenta rozplączesz nią supeł na sznurku. Obie wysuwa się z rękojeści, więc po czyszczeniu sprawdź, czy wróciły na miejsce; jak czyścić scyzoryk, opisujemy w tekście o konserwacji scyzoryka.
Nie każdy scyzoryk ma pęsetę i wykałaczkę. Nie ma ich np. Swiss Soldier's Knife 08. Kółko na klucze mają za to wszystkie modele z tabeli; przypinasz nim scyzoryk do kluczy, smyczy albo karabińczyka. Do kluczy najlepiej pasują małe modele, które zebraliśmy w kategorii małe scyzoryki 58 mm do kluczy.
Nożyczki, piła do drewna i ostrze faliste
Nożyczki tną to, czego ostrzem nie przetniesz równo: papier, nitkę, taśmę, plaster, paznokieć. Victorinox pisze o Climberze, że ma precyzyjne nożyczki. Moim zdaniem to najbardziej przydatny dodatek ponad podstawowy zestaw, dlatego przy wyborze między Spartanem a Climberem dopłaciłbym do nożyczek.
Piła do drewna jest do gałęzi, patyków i drewna na ognisko. Victorinox pisze na karcie Huntsmana, że ten model nadaje się do cięcia drewna i lin podczas wspinaczki, wędrówek i biwaku. O modelu Camper pisze, że służy do cięcia drewna i linek namiotowych na kempingu.
Ostrze z falistym szlifem (szlif to ukształtowanie krawędzi tnącej; Victorinox: wavy edge) ma na krawędzi fale, czyli ząbki, które łatwiej wgryzają się w sznur, taśmę i inne włókniste materiały, na których gładkie ostrze się ślizga (typowe użycie). W Swiss Soldier's Knife 08 ząbki zajmują według producenta dwie trzecie długości krawędzi ostrza, które blokuje się po otwarciu i otwiera jedną ręką. Ostrze ząbkowane ostrzy się inaczej niż gładkie: w zaleceniach pielęgnacji multitooli SwissTool Victorinox radzi przeciągać osełkę (kamień do ostrzenia) tylko po płaskiej stronie, tej bez ząbków. Krok po kroku opisujemy to w tekście jak naostrzyć scyzoryk.
Pilniki, dłuto, kombinerki i śrubokręt krzyżakowy
Większe scyzoryki, np. Handyman i SwissChamp, mają według kart Victorinox pilnik do paznokci, czyścik do paznokci, pilnik do metalu i piłę do metalu. O SwissChampie pisze, że przetnie nim metal. Pilnikiem do metalu wyrównasz zadzior na kluczu albo ostry brzeg blaszki, a piłką natniesz cienki drut czy plastikową opaskę (typowe użycie).
Małe modele 58 mm mają sam pilnik do paznokci; Rambler ma go obok śrubokręta 2,5 mm. Victorinox podsuwa dla niego nietypowe zadanie: końcówką pilnika wyjmiesz zszywkę ze spiętych kartek.
Dłuto 4 mm (chisel) mają m.in. Handyman, Ranger i SwissChamp. Służy do wybierania wąskich rowków w drewnie i zeskrobywania farby albo kleju (typowe użycie). Handymana producent przedstawia jako narzędzie dla majsterkowiczów, z kombinerkami i dłutem.
Kombinerki w scyzoryku mają obcinak do drutu i zaciskarkę (wire crimper), czyli wycięcie do zaciskania końcówek na przewodach. Z modeli w tabeli najtańszy z kombinerkami jest Deluxe Tinker (17 funkcji, 123 g); mają je też Handyman i SwissChamp. To małe kombinerki chowane w rękojeści. Jeśli częściej sięgasz po kombinerki niż po ostrze, lepszy będzie multitool; różnice opisujemy w tekście multitool a scyzoryk wielofunkcyjny.
Śrubokręta krzyżakowego (Phillips) nie mają Spartan ani Huntsman. Mają go Tinker, Fieldmaster, Fisherman i Explorer; Victorinox oznacza go jako „Phillips screwdriver 1/2”. W małym Ramblerze krzyżak jest magnetyczny (oznaczenie 0/1), więc przytrzymuje drobną śrubkę na końcówce.
Skrobak do łusek, lupa i długopis
Victorinox pisze, że Fishermana zaprojektowano z myślą o wędkarzach, dlatego ma skrobak do łusek i odhaczacz (hook disgorger). Ma też linijkę w centymetrach i calach. Skrobakiem zdziera się łuski, odhaczacz pomaga wyjąć haczyk wędkarski z pyska ryby, a linijką zmierzysz zdobycz (typowe użycie). Skrobak do łusek ma też SwissChamp, o którym producent pisze, że posłuży też do łuskania ryb.
Lupę ma Explorer. Victorinox opisuje go jako scyzoryk z narzędziami do rozkręcania i składania rzeczy oraz z lupą, przez którą przyjrzysz się wszystkiemu z bliska. Przyda się do drobnego druku, drzazgi w palcu albo oznaczeń na małych częściach (typowe użycie).
Długopis ciśnieniowy (pressurized ballpoint pen) ma SwissChamp, a w mniejszych formatach także Midnite Manager 58 mm i SwissCard Classic. Producent nie opisuje go szerzej; to długopis do krótkich notatek.
Jak dobrać scyzoryk do potrzebnych narzędzi?
Zacznij od narzędzi, po które naprawdę sięgniesz, a nie od liczby funkcji. Każde narzędzie dokłada grubości i wagi: Spartan z 12 funkcjami waży 59 g, Handyman z 24 funkcjami 155 g, a SwissChamp z 33 funkcjami 185 g. Kilka typowych zestawów:
- Paczki, jedzenie, wino: Spartan, czyli dwa ostrza, otwieracze ze śrubokrętami, korkociąg, szydło, pęseta i wykałaczka.
- To samo plus nożyczki i haczyk: Climber, a jeśli potrzebujesz też piły do drewna, Huntsman (97 g).
- Śruby krzyżakowe i drobna elektryka: Tinker, a z kombinerkami Deluxe Tinker.
- Przy kluczach: Rambler 58 mm z nożyczkami, pilnikiem i magnetycznym krzyżakiem, 30 g.
- Las i mocniejsze cięcie: modele z blokadą ostrza z kategorii scyzoryki 111 mm z blokadą, np. Swiss Soldier's Knife 08 z piłą i krzyżakiem.
Jeśli wolisz zaznaczyć potrzebne narzędzia i dostać gotowe propozycje, skorzystaj z kreatora „Dobierz scyzoryk”. Porównanie modeli w dziesięciu kategoriach, od scyzoryka do kluczy po model dla dziecka, jest w rankingu scyzoryków.
Najczęstsze pytania
Do czego służy haczyk w scyzoryku Victorinox?
Haczyk, który Victorinox nazywa wielofunkcyjnym, służy do zawieszania i przytrzymywania rzeczy. Producent nie podaje jednego przeznaczenia, ale na swojej stronie z trikami pokazuje, jak zawiesić na nim latarkę pod maską auta albo oprzeć o niego telefon. Najczęściej nosi się na nim paczki i siatki przewiązane sznurkiem, żeby sznurek nie wrzynał się w palce.
Do czego służy szydło w scyzoryku?
Szydło przebija i poszerza otwory, najczęściej w skórze, tkaninie albo tekturze. Victorinox podaje przykład nowej dziurki w za ciasnym pasku. Oczko w szydle służy do przewleczenia nici przy szyciu grubych materiałów.
Jak używać otwieracza do puszek w scyzoryku?
Wysuń otwieracz z rękojeści, wbij jego haczyk w wieczko tuż pod rantem i poruszaj scyzorykiem krótko w górę i w dół, przesuwając się wzdłuż brzegu, aż wieczko da się odgiąć. Końcówka otwieracza to zwykle jednocześnie płaski śrubokręt 3 mm do małych śrub z rowkiem.
Do czego służy mały śrubokręt w korkociągu?
To mini-śrubokręt do najmniejszych śrubek, np. w okularach, wsunięty w zwój korkociągu. W SwissChampie Victorinox podaje go jako śrubokręt 1,5 mm i zaznacza, że nie każdy model go ma. Przed otwieraniem wina trzeba go wyjąć z korkociągu.
Który scyzoryk ma nożyczki, korkociąg i piłę?
Victorinox Huntsman: 91 mm, 15 funkcji, 97 g, a do tego haczyk, szydło, oba otwieracze i dwa ostrza. Jeśli piła nie jest potrzebna, nożyczki i korkociąg ma też lżejszy Climber (14 funkcji, 82 g).
Do czego służy ząbkowane ostrze w scyzoryku?
Faliste albo ząbkowane ostrze łatwiej przecina sznur, taśmę i inne włókniste materiały, na których gładkie ostrze się ślizga. W Victorinox Swiss Soldier's Knife 08 ząbki zajmują według producenta dwie trzecie długości krawędzi. Ostrzy się je inaczej niż gładkie: osełkę przeciąga się tylko po płaskiej stronie, bez ząbków (tak radzi Victorinox w zaleceniach do multitooli SwissTool).